Statelijke dreiging · vitale sectoren
Sinds 2022 domineert de statelijke dreiging het Nederlandse beeld: spionage, sabotage, druk op kennisinstellingen en strategische afhankelijkheden raken juist de vitale sectoren — energie, water, telecom, transport en defensie-toelevering. De Dreigingsmonitor zet 24 jaar aandacht uit de openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025) naast de officiële NCTV-beoordeling, zodat u ziet waar de aandacht heen verschuift en wat dat betekent voor uw continuïteit. Gebruik dat beeld om uw eigen afhankelijkheden, single points of failure en oefenagenda gericht tegen het licht te houden — en plan met ons een sessie die het vertaalt naar uw sector.
Voor: Voor vitale sectoren, rijksoverheid en defensie-toelevering die statelijke dreiging tegen kritieke infrastructuur willen duiden en voorbereiden.
Wat u krijgt
De verschuiving naar statelijke dreiging sinds 2022 vertaald naar spionage, sabotage en kennisbescherming die ráken aan vitale infrastructuur — met expliciet onderscheid tussen aandacht (tellingen) en de officiële NCTV-beoordeling.
Een gestructureerde blik op uw single points of failure, toeleverketens en buitenlandse afhankelijkheden, gekoppeld aan de thema's die de inlichtingendiensten aanhalen.
Een geloofwaardig, op maat geschreven scenario of dreigingsbriefing waarmee uw crisisteam of directie de respons op statelijke sabotage en spionage veilig kan beproeven.
Waarom dit telt
De openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen laten een duidelijke verschuiving zien. Waar terrorisme in 2014 piekte (102 vermeldingen in het AIVD-verslag, in het teken van jihadisme) en daarna naar de achtergrond zakte, is de statelijke dreiging sinds 2022 dominant. Rusland piekt in 2022 met 179 vermeldingen in het MIVD-verslag — het hoogste signaal in de hele reeks. Deze tellingen meten aandacht: hoe vaak een thema in de rapportage voorkomt. Ze zijn een proxy voor waar de diensten hun blik op richten, geen dreigingsniveau op zichzelf. De officiële dreigingsbeoordeling komt van de NCTV; voor terrorisme en extremisme staat het DTN sinds december 2025 op niveau 4 ("substantieel"). Voor vitale sectoren is de relevantie concreet. De statelijke aandacht draait om spionage (gericht op kennis, technologie en besluitvorming), sabotage (fysiek en digitaal, tegen kritieke infrastructuur), kennisbescherming bij instellingen en bedrijven, en strategische afhankelijkheden in toeleverketens en grondstoffen. Dat zijn precies de kwetsbaarheden waar energie, water, telecom, transport en defensie-toelevering mee te maken hebben. De Dreigingsmonitor brengt die thema's en hun ontwikkeling over 24 jaar in beeld, zodat u de nationale trend kunt afzetten tegen uw eigen risicoprofiel — en daar gerichte voorbereiding op kunt bouwen in plaats van op het nieuws van de dag.
179
Rusland-piek (MIVD, 2022)
Het hoogste aantal vermeldingen in de reeks — markeert het kantelpunt waarop statelijke dreiging het beeld ging domineren.
Bekijk in de monitor →2022
Statelijk dominant sinds
Vanaf 2022 verschuift de aandacht in de jaarverslagen naar statelijke dreiging: spionage, sabotage en strategische afhankelijkheden.
Bekijk in de monitor →48
Openbare jaarverslagen
Volledige reeks AIVD- en MIVD-jaarverslagen 2002–2025, met 23 getelde termen in vier categorieën — herleidbaar tot de originele documenten.
Bekijk in de monitor →102
Terrorisme-piek (AIVD, 2014)
Ter vergelijking: het thema dat tot 2014 het beeld bepaalde is sindsdien naar de achtergrond geschoven nu de statelijke dreiging vooropstaat.
Bekijk in de monitor →Aanpak
We nemen de statelijke trend uit de Dreigingsmonitor door en spitsen die toe op uw sector: welke vormen van spionage en sabotage raken uw processen en ketens?
Samen brengen we uw strategische afhankelijkheden, kritieke leveranciers en single points of failure in beeld, gekoppeld aan de thema's uit de openbare verslagen.
We schrijven een geloofwaardig scenario — bijvoorbeeld sabotage van een vitale keten of een gerichte spionagecampagne — en beoefenen de respons in een veilige, gesimuleerde omgeving.
U houdt een reflectie met handelingsopties, 2e- en 3e-orde-effecten en concrete aanknopingspunten voor uw continuïteits- en weerbaarheidsagenda.
Waarom u hierop kunt bouwen
Veelgestelde vragen
Beide zaken moet u uit elkaar houden. De tellingen in onze monitor — zoals de Rusland-piek van 179 in het MIVD-verslag van 2022 — meten aandacht: hoe vaak een thema in de openbare verslagen voorkomt. Dat is een sterke indicator dat de diensten hun blik verlegd hebben, maar het is geen dreigingsniveau op zichzelf. Voor een officieel oordeel kijkt u naar de NCTV-beoordeling. Onze waarde zit in het zichtbaar maken van die verschuiving over 24 jaar, zodat u trend en duiding gescheiden houdt.
De openbare verslagen benoemen vier samenhangende thema's: spionage (op kennis, technologie en besluitvorming), sabotage (fysiek én digitaal tegen kritieke infrastructuur), kennisbescherming bij instellingen en bedrijven, en strategische afhankelijkheden in toeleverketens en grondstoffen. Voor energie, water, telecom, transport en defensie-toelevering zijn dit geen abstracties maar directe continuïteitsrisico's.
Op 48 openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen over de volledige reeks 2002–2025, waaruit 23 termen in vier categorieën (statelijk, cyber, terrorisme en extremisme, hybride) zijn geteld. Daarnaast tonen we de officiële NCTV-beoordeling. Alles is openbaar en herleidbaar; de volledige dataset is beschikbaar als CSV en JSON met data dictionary, changelog en CC BY 4.0-licentie.
Ja — dat is precies waar wij voor zijn. We koppelen de nationale statelijke trend aan uw concrete afhankelijkheden, kritieke leveranciers en single points of failure, en vertalen dat naar een bestuurlijke dreigingsbriefing of een op maat geschreven scenario-oefening. Zo beproeft uw team de respons op statelijke sabotage of spionage voordat het echt telt.
Nee. Een officieel dreigingsniveau is voorbehouden aan de NCTV (het DTN, nu niveau 4 'substantieel') en aan diensten met een mandaat. Wij zijn een duidings- en oefenpartner: we maken de aandachtstrends uit openbare bronnen inzichtelijk en helpen u zich voor te bereiden. We presenteren tellingen consequent als aandacht, niet als dreigingsoordeel.
Volgende stap
Vertel ons kort over uw organisatie en doel — dan denken we mee over de beste aanpak.
"Aandacht ≠ dreiging" is de kernles van deze monitor, maar geldt niet voor élk paneel — het hangt af van de bron. Wij verwerken vier bronnen in twee soorten signaal. TELLINGEN (meten aandacht, geen dreiging): de term-tellingen uit de openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025) meten hoe vaak een thema in de rapportage voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau (de volledige reeks 2002–2025 is inmiddels geanalyseerd); en de GDELT-mediaberichten meten wereldwijde media-aandacht, een dagelijkse momentopname uit open nieuwsdata, geen inlichtingenbron. OFFICIËLE BEOORDELINGEN (zijn wél een dreigingsoordeel): het NCTV-Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een officieel dreigingsniveau op schaal 1–5, en het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) is een officiële kwalitatieve cyberdreigingsbeoordeling. Vuistregel: staat er een telling, lees die als aandacht; staat er een NCTV-niveau of -beeld, lees die als de officiële dreigingsinschatting. Controleer belangrijke conclusies altijd in de oorspronkelijke bronnen.