Briefing · bestuur & directie
Een bestuur, directie of secretaris die het dreigingsbeeld op de agenda zet, loopt steeds tegen hetzelfde probleem aan: losse cijfers en krantenkoppen voelen alarmerend, maar laten zich lastig vertalen naar bestuurlijke keuzes. De Dreigingsmonitor brengt vier openbare bronnen ordelijk naast elkaar — 23 jaar term-tellingen uit AIVD- en MIVD-jaarverslagen, het officiële NCTV-dreigingsniveau (DTN), het Cybersecuritybeeld (CSBN) en dagelijkse media-aandacht — met bij elk paneel expliciet wat het wél en niet zegt. Zo ziet u in één oogopslag de kantelpunten en de verschuivende mix per jaar, zonder dat een telling per ongeluk als dreigingsniveau wordt gelezen. Wij vertalen dat beeld in een bestuurlijke dreigingsbriefing van 60 tot 90 minuten, zodat u met uw team gericht over prioriteiten en dilemma's kunt praten in plaats van over losse cijfers.
Voor: Voor bestuurders, directies, gemeentesecretarissen en RvT/RvC die het dreigingsbeeld op de agenda willen zetten
Wat u krijgt
Het actuele beeld teruggebracht tot de hoofdlijn: welke dreigingscategorie domineert nu, hoe de mix sinds 2002 is verschoven en waar de officiële NCTV-beoordeling staat — zonder jargon, klaar om te agenderen.
De momenten waarop het beeld kantelde — 2014 (terrorisme/jihadisme), 2016 (opkomst hybride), 2022 (statelijke dreiging domineert) — met wat ze betekenden en welke bestuurlijke vraag erbij hoort.
Een werkbare vuistregel voor uw team: tellingen en media zijn aandacht, het NCTV-DTN en CSBN zijn de officiële beoordeling. Zo voorkomt u dat een stijgende telling als verhoogd dreigingsniveau de besluitvorming instuurt.
Waarom dit telt
Bestuurlijke besluitvorming over veiligheid loopt vaak vast op de aard van de cijfers. Wie naar de term-tellingen kijkt, ziet scherpe bewegingen: terrorisme piekt in 2014 met 102 vermeldingen in het AIVD-jaarverslag, cyber groeit van vrijwel nul in 2002 naar 63 in 2012 en blijft daarna structureel hoog, en Rusland piekt in 2022 met 179 vermeldingen bij de MIVD. Verleidelijk om die getallen als een dreigingsthermometer te lezen — maar dat zijn het niet. Tellingen meten hoe vaak een thema in de openbare verslagen voorkomt: een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau. Datzelfde geldt voor de dagelijkse media-aandacht. Het officiële dreigingsoordeel komt uit andere bronnen: het NCTV-Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN, schaal 1–5, sinds december 2025 op niveau 4 "substantieel") en het jaarlijkse Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN). Juist dat onderscheid maakt een bestuurlijk gesprek mogelijk dat klopt. De waarde van de monitor zit niet in één getal, maar in de verschuivende mix per jaar en in de kantelpunten: de zwaartepunten verlegden zich van terrorisme (piek 2014) naar de opkomst van hybride dreigingen na 2016 — desinformatie, beïnvloeding en ondermijning, sinds 2023 als structureel beschreven — en sinds 2022 naar een dominant statelijk beeld. Dat patroon, gebaseerd op de volledige reeks van 48 openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025, 23 getelde termen in vier categorieën), geeft een bestuur houvast: niet "hoe hoog is de dreiging vandaag", maar "welke verschuiving vraagt nu onze aandacht, en sluit onze voorbereiding daar nog op aan". De briefing van GS&A vertaalt dat naar concrete dreigingsprioriteiten, bestuurlijke dilemma's en een aanzet voor de 1/3/5-jaarsagenda.
179
Statelijk piekjaar
Rusland bereikt in 2022 een piek van 179 vermeldingen bij de MIVD — het kantelpunt waarna het statelijke beeld het dreigingslandschap is gaan domineren.
Bekijk in de monitor →0 → 63
Opkomst cyber
Cyber groeit van vrijwel nul in 2002 naar 63 vermeldingen in het AIVD-jaarverslag van 2012 en blijft sindsdien structureel hoog. Het officiële cyberoordeel staat los hiervan in het jaarlijkse CSBN.
Bekijk in de monitor →102
Terrorisme-piek 2014
Terrorisme en jihadisme pieken in 2014 met 102 vermeldingen (AIVD) en zakken daarna naar de achtergrond. Het officiële NCTV-DTN staat nu op niveau 4, substantieel.
Bekijk in de monitor →4 categorieën
De verschuivende mix
Statelijk, cyber, terrorisme en extremisme, en hybride — de relatieve mix per jaar laat de kantelpunten zien die het bestuurlijke gesprek sturen.
Bekijk in de monitor →Aanpak
We bepalen samen het vertrekpunt: welke categorieën en kantelpunten relevant zijn voor uw organisatie, en hoe het actuele beeld zich verhoudt tot de officiële NCTV-beoordeling.
De verschuivende mix per jaar vertalen we naar bestuurlijke vragen en dilemma's — niet abstract, maar gekoppeld aan uw taken, ketenpartners en risicoprofiel.
Een sessie van 60 tot 90 minuten waarin het dreigingsbeeld bespreekbaar wordt, inclusief de discipline om aandacht en officiële beoordeling uit elkaar te houden.
U gaat naar buiten met dreigingsprioriteiten, benoemde dilemma's en een aanzet voor de 1/3/5-jaarsagenda — direct bruikbaar in de eigen besluitvorming.
Waarom u hierop kunt bouwen
Veelgestelde vragen
Nee, en dat is bewust. De monitor levert geen organisatie-specifiek dreigingscijfer. De term-tellingen uit de jaarverslagen en de media-aandacht meten aandacht, geen dreiging; het officiële dreigingsniveau is het NCTV-DTN (nu niveau 4, substantieel) en het CSBN. De briefing helpt u dat beeld te lezen en te vertalen naar uw eigen prioriteiten — niet om er een nieuw getal aan te hangen.
Omdat een stijgende telling makkelijk als oplopende dreiging wordt gelezen, terwijl het vaak alleen toegenomen aandacht in de openbare rapportage betekent. Wie dat verwart, stuurt op het verkeerde signaal. Door tellingen (aandacht) en NCTV-oordelen (officiële beoordeling) consequent uit elkaar te houden, baseert uw bestuur besluiten op wat een bron daadwerkelijk zegt.
De data laat duidelijke verschuivingen zien: de terrorismepiek in 2014 (102 vermeldingen, AIVD), de opkomst van hybride dreigingen na 2016 (sinds 2023 als structureel beschreven) en de dominantie van statelijke dreiging sinds 2022 (Rusland piekt op 179 vermeldingen bij de MIVD). Voor een bestuur zijn deze kantelpunten waardevoller dan een momentaan cijfer, omdat ze laten zien of uw voorbereiding nog aansluit op waar het zwaartepunt heen beweegt.
Op vier openbare bronnen: 48 AIVD- en MIVD-jaarverslagen (volledige reeks 2002–2025, 23 getelde termen in vier categorieën), het officiële NCTV-DTN, het jaarlijkse CSBN en dagelijkse mediaberichten (GDELT). Alles is openbaar en herleidbaar; de volledige dataset, data dictionary en methodologie zijn beschikbaar onder CC BY 4.0.
Voor besturen, directies, gemeentesecretarissen en toezichthouders die het dreigingsbeeld geagendeerd willen krijgen op een manier die klopt en bespreekbaar is. De sessie duurt 60 tot 90 minuten en levert dreigingsprioriteiten, bestuurlijke dilemma's en een aanzet voor de 1/3/5-jaarsagenda op.
Volgende stap
Vertel ons kort over uw organisatie en doel — dan denken we mee over de beste aanpak.
"Aandacht ≠ dreiging" is de kernles van deze monitor, maar geldt niet voor élk paneel — het hangt af van de bron. Wij verwerken vier bronnen in twee soorten signaal. TELLINGEN (meten aandacht, geen dreiging): de term-tellingen uit de openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025) meten hoe vaak een thema in de rapportage voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau (de volledige reeks 2002–2025 is inmiddels geanalyseerd); en de GDELT-mediaberichten meten wereldwijde media-aandacht, een dagelijkse momentopname uit open nieuwsdata, geen inlichtingenbron. OFFICIËLE BEOORDELINGEN (zijn wél een dreigingsoordeel): het NCTV-Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een officieel dreigingsniveau op schaal 1–5, en het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) is een officiële kwalitatieve cyberdreigingsbeoordeling. Vuistregel: staat er een telling, lees die als aandacht; staat er een NCTV-niveau of -beeld, lees die als de officiële dreigingsinschatting. Controleer belangrijke conclusies altijd in de oorspronkelijke bronnen.