Openbare bronnen · AIVD/MIVD-jaarverslagen · NCTV DTN & CSBN · GDELT-media
Dreigingsmonitor Nederland · 2002–2025

Wargaming · overheid

Wargaming voor de overheid: van dreigingsbeeld naar weerbaarheid

Een geloofwaardige wargame begint niet bij een fictief scenario, maar bij het feitelijke dreigingsbeeld. Goldsworthy, Stolk & Associates (GS&A) bouwt voor overheidsorganisaties een complete keten: van het actuele Nederlandse dreigingsbeeld, via een op maat geschreven scenario, naar een wargame die uw besluitvorming onder druk beproeft — met expliciet oog voor de tweede- en derde-orde-effecten die in de praktijk het verschil maken. De uitkomst is geen rapport dat in een la verdwijnt, maar aantoonbaar sterkere weerbaarheid en concrete lessen voor uw plannen. Vraag een vrijblijvend wargame-voorstel aan en we vertalen uw vraagstuk naar een speelbaar, realistisch traject.

Voor: Voor ministeries, defensie, veiligheidsregio's, gemeenten en vitale sectoren die besluitvorming onder dreiging willen beproeven.

Wat u krijgt

Concreet resultaat

Een dreigingsgefundeerd scenario

Een op maat geschreven scenario (tekst, audio of video) dat aansluit op uw oefendoelen en is verankerd in het actuele dreigingsbeeld — statelijk, cyber, terrorisme of hybride — zodat de spelsituatie geloofwaardig en herkenbaar is.

Een gespeelde wargame met tegenspel

Besluitvorming onder druk in een veilige, gesimuleerde omgeving: rolverdeling, actief tegenspel en game control/EXCON die de oefening realistisch houden en de tweede- en derde-orde-effecten van uw keuzes zichtbaar maken.

Lessen die uw weerbaarheid versterken

Een gestructureerde evaluatie met lessons learned die teruggrijpen op uw plannen, draaiboeken en samenwerking — concrete verbeterpunten in plaats van een algemene terugblik.

Waarom dit telt

Onderbouwing uit het dreigingsbeeld

Een wargame is alleen zo sterk als het scenario waarop hij rust. Daarom koppelt GS&A elke oefening aan een feitelijk dreigingsbeeld in plaats van aan losse aannames. De Dreigingsmonitor brengt het Nederlandse dreigingsbeeld in kaart uit openbare bronnen: 48 openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen over de volledige reeks 2002–2025, met 23 getelde termen in vier categorieën — statelijk, cyber, terrorisme en extremisme, en hybride. Daaruit blijkt waar de aandacht in de rapportage naartoe verschuift: statelijke dreiging domineert sinds 2022, met een piek van Rusland op 179 vermeldingen (MIVD, 2022); cyber groeide van vrijwel 0 vermeldingen in 2002 naar 63 (AIVD, 2012) en bleef sindsdien structureel hoog; terrorisme piekte op 102 vermeldingen (AIVD, 2014, jihadisme) en zakte daarna naar de achtergrond; hybride dreigingen — desinformatie, beïnvloeding en ondermijning — kwamen op na 2016 en worden sinds 2023 als structureel beschreven. Belangrijk: die tellingen meten aandacht in de jaarverslagen, niet het actuele dreigingsniveau. Voor het officiële oordeel kijken we naar de NCTV: het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) staat op niveau 4, "substantieel" (december 2025), en het jaarlijkse Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) geeft de officiële cyberdreigingsbeoordeling. Door aandacht en officiële beoordeling eerlijk te scheiden, bouwt GS&A scenario's die zowel realistisch als verantwoord zijn — toegepast in ministeriële, NAVO-, universitaire en civiele-veiligheidscontexten, met de erkenning dat conflict nooit louter kinetisch is maar de uitkomst van maatschappelijke dynamiek.

179

Rusland-piek (MIVD, 2022)

Statelijke dreiging domineert het dreigingsbeeld sinds 2022 — het vertrekpunt voor de meeste actuele overheidsscenario's.

Bekijk in de monitor →

0 → 63

Cyber, 2002–2012

Cyber groeide van vrijwel nul vermeldingen naar 63 (AIVD, 2012) en bleef structureel hoog; het CSBN geeft de officiële beoordeling.

Bekijk in de monitor →

Niveau 4

NCTV-DTN, substantieel (dec 2025)

Het officiële dreigingsniveau voor terrorisme — geen telling, maar de NCTV-beoordeling zelf.

Bekijk in de monitor →

sinds 2023

Hybride als structureel

Desinformatie, beïnvloeding en ondermijning vormen een vaste laag in wargames voor de overheid.

Bekijk in de monitor →

Aanpak

Hoe we dit aanpakken

  1. 01

    1. Dreigingsbeeld

    We starten bij het actuele dreigingsbeeld voor uw domein en koppelen uw vraagstuk aan de relevante categorieën — statelijk, cyber, terrorisme of hybride — met helder onderscheid tussen aandacht en officiële beoordeling.

  2. 02

    2. Scenario

    Op dat fundament schrijven we een geloofwaardig, op maat gemaakt scenario met injects, afgestemd op uw oefendoelen, deelnemers en speelvorm.

  3. 03

    3. Wargame

    We spelen de wargame met rolverdeling, tegenspel en game control/EXCON, zodat besluitvorming onder druk en de tweede- en derde-orde-effecten daadwerkelijk worden ervaren.

  4. 04

    4. Weerbaarheid

    We evalueren gestructureerd en vertalen lessons learned naar concrete verbeteringen in uw plannen, draaiboeken en samenwerking.

Waarom u hierop kunt bouwen

  • Openbare bronnen — AIVD, MIVD, NCTV en open mediadata — niets vertrouwelijks
  • Bronstatus per paneel — tellingen = aandacht, NCTV = officiële beoordeling
  • Data downloadbaar — CSV/JSON, met definities en changelog
  • Methodologie openbaar — verzameling, telling en beperkingen volledig beschreven
  • AI-ondersteund, controleerbaar — brongeleid en herleidbaar naar de originele documenten
  • Toegankelijk — tabel- en data-alternatieven naast elke visualisatie (WCAG AA)

Veelgestelde vragen

Goed om te weten

Voor welke overheidsorganisaties is wargaming geschikt?

Voor ministeries, defensie, veiligheidsregio's, gemeenten en vitale sectoren — kortom voor iedere organisatie die besluitvorming onder dreiging veilig wil beproeven. GS&A past dezelfde aanpak toe in ministeriële, NAVO-, universitaire en civiele-veiligheidscontexten en stemt de speelvorm af op uw niveau, van bestuurlijke tafeloefening tot meerdaags traject.

Wat zijn tweede- en derde-orde-effecten en waarom zijn ze belangrijk?

Een eerste-orde-effect is het directe gevolg van een besluit; tweede- en derde-orde-effecten zijn de vervolgreacties daarvan — bij tegenstanders, partners, publiek en media. In de praktijk bepalen juist die latere effecten vaak de uitkomst van een crisis. Onze wargames maken ze expliciet zichtbaar, zodat u keuzes test op hun volledige doorwerking en niet alleen op het directe gevolg.

Hoe zorgen jullie dat een scenario realistisch is en niet alarmerend?

We verankeren elk scenario in een feitelijk dreigingsbeeld en scheiden daarbij nadrukkelijk aandacht van officiële beoordeling. Term-tellingen uit de AIVD- en MIVD-jaarverslagen laten zien waar de aandacht naartoe verschuift; het NCTV-DTN en het CSBN geven het officiële dreigingsoordeel. Zo blijft een scenario geloofwaardig en verantwoord, zonder het dreigingsbeeld te overdrijven.

Gebruiken jullie vertrouwelijke of geclassificeerde informatie?

Nee. De Dreigingsmonitor is volledig gebouwd op openbare bronnen — 48 openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen, NCTV-publicaties en open mediadata. Onze scenario's kunnen uw eigen interne context en risicoprofiel meenemen, maar het dreigingsfundament is openbaar en herleidbaar. De methodologie en de volledige dataset zijn in te zien.

Wat levert een wargame concreet op?

U houdt een geloofwaardig scenario met injets, een gespeelde oefening met game control en een gestructureerde evaluatie met lessons learned over. Die lessen grijpen terug op uw plannen, draaiboeken en onderlinge samenwerking — het doel is aantoonbaar sterkere weerbaarheid en betere besluitvorming, niet een eenmalige ervaring.

Volgende stap

Vraag een wargame-voorstel aan

Vertel ons kort over uw organisatie en doel — dan denken we mee over de beste aanpak.

Verder lezen

Aandacht ≠ dreiging

"Aandacht ≠ dreiging" is de kernles van deze monitor, maar geldt niet voor élk paneel — het hangt af van de bron. Wij verwerken vier bronnen in twee soorten signaal. TELLINGEN (meten aandacht, geen dreiging): de term-tellingen uit de openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025) meten hoe vaak een thema in de rapportage voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau (de volledige reeks 2002–2025 is inmiddels geanalyseerd); en de GDELT-mediaberichten meten wereldwijde media-aandacht, een dagelijkse momentopname uit open nieuwsdata, geen inlichtingenbron. OFFICIËLE BEOORDELINGEN (zijn wél een dreigingsoordeel): het NCTV-Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een officieel dreigingsniveau op schaal 1–5, en het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) is een officiële kwalitatieve cyberdreigingsbeoordeling. Vuistregel: staat er een telling, lees die als aandacht; staat er een NCTV-niveau of -beeld, lees die als de officiële dreigingsinschatting. Controleer belangrijke conclusies altijd in de oorspronkelijke bronnen.