Openbare bronnen · AIVD/MIVD-jaarverslagen · NCTV DTN & CSBN · GDELT-media
Dreigingsmonitor Nederland · 2002–2025

Dreigingsanalyse · gemeenten

Dreigingsanalyse voor gemeenten: van nationaal beeld naar lokaal beleid

Het nationale dreigingsbeeld verandert sneller dan menig gemeentelijk veiligheidsplan. Ondermijning, hybride beïnvloeding en cyberincidenten landen niet in Den Haag, maar bij uw balie, uw raad en uw vitale processen. De Dreigingsmonitor brengt vier openbare bronnen samen — 23 jaar term-aandacht uit AIVD- en MIVD-jaarverslagen, het officiële NCTV-dreigingsniveau (DTN, nu niveau 4 "substantieel"), het Cybersecuritybeeld (CSBN) en dagelijkse media-aandacht — en koppelt die aan de risicoprofielen van uw veiligheidsregio. Zo vertaalt u het landelijke beeld naar concrete keuzes voor uw integraal veiligheidsplan, uw crisisorganisatie en uw oefenkalender. Begin met een dreigingsanalyse op maat voor uw gemeente.

Voor: Voor OOV-coördinatoren, beleidsadviseurs veiligheidsdomein, gemeentesecretarissen en bestuurders die het dreigingsbeeld lokaal moeten vertalen.

Wat u krijgt

Concreet resultaat

Lokaal vertaalde dreigingsanalyse

Het nationale beeld — statelijk, cyber, terrorisme/extremisme en hybride — toegespitst op het risicoprofiel van uw veiligheidsregio, met onderscheid tussen aandacht (tellingen) en officiële beoordeling (NCTV).

Oefen- en briefingstof

Concrete oefenthema's en scenario-aanzetten rond ondermijning, desinformatie en cyberuitval — bruikbaar voor uw crisisteam, raadsbriefing of bestuurlijke tafel.

Onderbouwing voor het IVP

Trends en kantelpunten met bronverwijzing, herleidbaar naar de oorspronkelijke documenten, als bouwsteen voor uw integraal veiligheidsplan en risicodialoog.

Waarom dit telt

Onderbouwing uit het dreigingsbeeld

Voor gemeenten verschuift het zwaartepunt van de dreiging naar precies de domeinen waar u zelf aan zet bent. Ondermijning, hybride beïnvloeding en cyber raken de lokale uitvoering direct: een gehackt zaaksysteem, desinformatie rond een lokaal besluit, of crimineel geld dat zich in vastgoed en horeca nestelt. De data laten die verschuiving zien. Hybride dreiging (desinformatie, beïnvloeding, ondermijning) komt op na 2016 en wordt sinds 2023 als structureel beschreven in de jaarverslagen. Cyber groeide van vrijwel nul vermeldingen in 2002 naar 63 bij de AIVD in 2012 en is sindsdien structureel hoog — het NCTV bevestigt dat beeld jaarlijks in het CSBN. Sinds 2022 domineert de statelijke dreiging het beeld, met een piek van 179 vermeldingen voor Rusland bij de MIVD in dat jaar; ook die spanning werkt door tot in vitale lokale processen en kritieke leveranciers. Belangrijk is hoe u deze cijfers leest. Term-tellingen uit de 48 openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (volledige reeks 2002–2025) en media-aandacht meten hóé vaak een thema voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau. Het officiële oordeel komt van het NCTV: het DTN staat nu op niveau 4 ("substantieel"), en het CSBN is de officiële cyberdreigingsbeoordeling. De Dreigingsmonitor zet beide soorten signaal eerlijk naast elkaar en koppelt ze aan de risicoprofielen van 25 veiligheidsregio's en 21 waterschappen, zodat u het landelijke beeld nuchter en herleidbaar vertaalt naar uw eigen lokale praktijk.

179

Rusland-piek 2022 (MIVD)

Statelijke dreiging domineert het beeld sinds 2022 en werkt door tot in vitale lokale processen en kritieke leveranciers van uw gemeente.

Bekijk in de monitor →

0 naar 63

Cyber-aandacht 2002→2012 (AIVD)

Cyber groeide van vrijwel nul naar structureel hoog; het NCTV bevestigt dit jaarlijks in het CSBN. Direct relevant voor uw zaaksystemen en dienstverlening.

Bekijk in de monitor →

niveau 4

Officieel dreigingsniveau (NCTV-DTN)

Het DTN staat op "substantieel" — een officiële beoordeling, geen telling. Bepalend voor evenementenveiligheid en bestuurlijke afwegingen.

Bekijk in de monitor →

25

Veiligheidsregio's met risicoprofiel

Vergelijk het nationale beeld met het profiel van uw eigen regio en 21 waterschappen — de brug naar lokaal beleid.

Bekijk in de monitor →

Aanpak

Hoe we dit aanpakken

  1. 01

    Beeld ophalen

    Start bij het dashboard en de thema's om te zien welke dreigingen oplopen in aandacht en wat het NCTV er officieel over zegt.

  2. 02

    Regionaal koppelen

    Leg het nationale beeld naast het risicoprofiel van uw veiligheidsregio en de relevante waterschappen om lokale raakvlakken te bepalen.

  3. 03

    Vertalen naar beleid

    Vertaal de prioriteiten naar uw integraal veiligheidsplan, raadsbriefing en de afwegingen voor vitale processen en evenementen.

  4. 04

    Beoefenen

    Toets uw aanpak met een scenario-oefening op maat — ondermijning, desinformatie of cyberuitval — samen met GS&A.

Waarom u hierop kunt bouwen

  • Openbare bronnen — AIVD, MIVD, NCTV en open mediadata — niets vertrouwelijks
  • Bronstatus per paneel — tellingen = aandacht, NCTV = officiële beoordeling
  • Data downloadbaar — CSV/JSON, met definities en changelog
  • Methodologie openbaar — verzameling, telling en beperkingen volledig beschreven
  • AI-ondersteund, controleerbaar — brongeleid en herleidbaar naar de originele documenten
  • Toegankelijk — tabel- en data-alternatieven naast elke visualisatie (WCAG AA)

Veelgestelde vragen

Goed om te weten

Hoe verschilt dit van het landelijke beeld van het NCTV?

Het NCTV levert de officiële dreigingsbeoordeling: het DTN (niveau 1–5, nu niveau 4 "substantieel") en het CSBN voor cyber. De Dreigingsmonitor laat die officiële oordelen staan voor wat ze zijn en plaatst ze náást 23 jaar term-aandacht uit AIVD/MIVD-jaarverslagen en media-aandacht. De meerwaarde voor u zit in de vertaling: wij koppelen dat samengestelde beeld aan het risicoprofiel van uw eigen veiligheidsregio.

Welke dreigingen zijn voor gemeenten het meest relevant?

De domeinen die de lokale uitvoering direct raken: ondermijning en hybride beïnvloeding (sinds 2023 als structureel beschreven) en cyber (structureel hoog sinds 2012). Daarnaast blijft de statelijke spanning sinds 2022 doorwerken in vitale processen en leveranciers, en bepaalt het DTN-niveau 4 uw afwegingen rond evenementen en openbare orde.

Meet een hoge telling dat de dreiging in mijn gemeente toeneemt?

Nee. Term-tellingen uit jaarverslagen en media-aandacht meten hóé vaak een thema voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau, en geen lokale meting. Voor het feitelijke dreigingsoordeel kijkt u naar de officiële NCTV-bronnen (DTN/CSBN); voor uw lokale situatie naar het regionale risicoprofiel en uw eigen informatiepositie.

Kan ik dit gebruiken voor mijn integraal veiligheidsplan (IVP)?

Ja. De trends, kantelpunten en bronverwijzingen zijn herleidbaar naar de oorspronkelijke documenten en bruikbaar als onderbouwing in uw IVP, risicodialoog en raadsbriefing. De volledige dataset is downloadbaar als CSV en JSON, met data dictionary, changelog en licentie CC BY 4.0.

Levert GS&A ook een oefening op maat voor onze gemeente?

Ja. Op basis van uw lokale dreigingsanalyse ontwikkelt GS&A een scenario-oefening of tafeloefening — bijvoorbeeld rond ondermijning, desinformatie of cyberuitval — inclusief injects, oefenopzet en evaluatievragen, afgestemd op uw crisisorganisatie en bestuurlijke context.

Volgende stap

Vraag een dreigingsanalyse voor uw gemeente aan

Vertel ons kort over uw organisatie en doel — dan denken we mee over de beste aanpak.

Verder lezen

Aandacht ≠ dreiging

"Aandacht ≠ dreiging" is de kernles van deze monitor, maar geldt niet voor élk paneel — het hangt af van de bron. Wij verwerken vier bronnen in twee soorten signaal. TELLINGEN (meten aandacht, geen dreiging): de term-tellingen uit de openbare AIVD- en MIVD-jaarverslagen (2002–2025) meten hoe vaak een thema in de rapportage voorkomt — een proxy voor aandacht, geen dreigingsniveau (de volledige reeks 2002–2025 is inmiddels geanalyseerd); en de GDELT-mediaberichten meten wereldwijde media-aandacht, een dagelijkse momentopname uit open nieuwsdata, geen inlichtingenbron. OFFICIËLE BEOORDELINGEN (zijn wél een dreigingsoordeel): het NCTV-Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) is een officieel dreigingsniveau op schaal 1–5, en het Cybersecuritybeeld Nederland (CSBN) is een officiële kwalitatieve cyberdreigingsbeoordeling. Vuistregel: staat er een telling, lees die als aandacht; staat er een NCTV-niveau of -beeld, lees die als de officiële dreigingsinschatting. Controleer belangrijke conclusies altijd in de oorspronkelijke bronnen.